భారతదేశంలోని ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో వారణాసి (కాశీ) నగరంలో వెలసిన విశ్వేశ్వర జ్యోతిర్లింగం అత్యంత ప్రాచీనమైనది, పవిత్రమైనది, మరియు మోక్షానికి ద్వారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. గంగానదీ తీరాన నిలిచిన ఈ నిత్యనగరం ప్రపంచంలోనే నిరంతరంగా జీవించి ఉన్న పురాతన నగరంగా చరిత్రను సాక్షిగా నిలుస్తోంది. శివుడిని ఇక్కడ “విశ్వేశ్వరుడు” అని పిలుస్తారు — అంటే “విశ్వానికి నాథుడు, లోకాల రక్షకుడు.”
ఒకసారి పరమశివుడు భూమిపై తన నివాసాన్ని ఎన్నుకోవాలనుకున్నప్పుడు, కాశీ ప్రసరించే జ్ఞాన తేజస్సు మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రకాశం ఆయనను ఆకర్షించాయి. అప్పుడు శివుడు ఈ క్షేత్రాన్ని తన నిత్య నివాసంగా స్వీకరించాడు. అందుకే కాశీని అవిముక్త క్షేత్రం అంటారు — ఎప్పటికీ విడువని నగరం.
శివుడు త్రిశూలంపై కాశీని మోస్తున్నాడని. కాబట్టి ఏ ప్రళయం వచ్చినా ఈ నగరం నశించదు అని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
కాశ్యాం హి కాశతే కాశీ కాశ్యాం ముక్తిస్తు నిశ్చితా ।
కాశ్యాం మరణాన్ముక్తిః కాశీ శివపురీ మతా ॥
కాశీలో జ్ఞానప్రకాశం ఎప్పటికీ వెలుగుతుంది. ఇక్కడ మరణించినవారికి మోక్షం నిశ్చయంగా లభిస్తుంది. ఈ కాశీ నగరం స్వయంగా శివుని పుణ్యపురి. కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం ఎన్నో దండయాత్రలు, విధ్వంసాలకు గురైంది. అయినప్పటికీ, భక్తుల విశ్వాసం చెక్కుచెదరక, ఈ జ్యోతిర్లింగాన్ని అనేకసార్లు పునరుద్ధరించారు. ఈ ఆలయ స్వర్ణ శిఖరం భక్తులకు ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ఇస్తుంది. లక్షలాది మంది భక్తులు గంగానదిలో పవిత్ర స్నానం ఆచరించి, విశ్వనాథుని దర్శించుకుంటారు.
వారణాస్యాం తు విశ్వేశం పూజితం భుక్తి ముక్తిదమ్ ।
జ్యోతిర్లింగం ద్వాదశంలో విశ్వనాథం నమామ్యహమ్ ॥
వారణాసిలో వెలసిన విశ్వనాథుని పూజిస్తే జీవిత సుఖాలు (భుక్తి) మరియు మోక్షం (ముక్తి) రెండూ సిద్ధిస్తాయి.
కాశీలో దర్శించాల్సిన ఇతర పవిత్ర దేవాలయాలు
1) అన్నపూర్ణ దేవి ఆలయం
ఇక్కడ అమ్మవారు అన్నప్రసాదం యొక్క జీవతత్వ స్వరూపం.
అన్నపూర్ణే సదా పూర్ణే శంకరప్రాణ వాల్లభే ।
జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం భిక్షాం దేహి చ పరమేశ్వరి ॥
ఓ అన్నపూర్ణ తల్లీ! జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలగటానికి నీ ప్రసాదాన్ని వరంగా దయచేయి.
2) కాళభైరవ స్వామి ఆలయం
విశ్వేశ్వర క్షేత్రానికి రక్షక దైవం కాళభైరవుడు.
భైరవాయ నమస్తుభ్యం అనాథనాథ దాయినే ।
కాశీవాసీ జగన్నాథ శివరూపాయ తేజసే ॥
కాశీని రక్షించే, స్వయంగా శివ స్వరూపుడైన భైరవా!
నీకు నమస్కారం.
3) విశాలాక్షి దేవి ఆలయం
కాంచీ – మధుర – కాశీ శక్తి పీఠ త్రయం లో కాశీ విసాలాక్షి ఒకటి.
విశాలాక్షి జగన్మాతః కాశీక్షేత్రనివాసినీ ।
నమస్తే శంకర ప్రియే సర్వాభీష్ట ఫలా భవ ॥
4) సంకట మోచన్ హనుమాన్ ఆలయం
శ్రీ రామ దూతం శరణం ప్రపద్యే । సంకటమోచనాయ నమః ॥
5) నేపాళీ పశుపతినాథ శైలిలో నిర్మించిన శివాలయం
ఇది శివతత్వం యొక్క సాధనా సంకేతంగా నిలుస్తుంది.
6) తులసీ ఘాట్
ఇక్కడే తులసీదాస్ మహర్షి రామచరిత మనసు రాశారని సంప్రదాయం.
7) దశాశ్వమేధ ఘాట్ – గంగా ఆరతి
ఇక్కడ గంగా ఆరతి జ్ఞానం మరియు భక్తి రెండింటి ఉవ్వెత్తి.
విశ్వనాథుని ధ్యాన శ్లోకం
త్రిపురాంతకం త్రినయనం దిగంబరం జగత్పతిమ్ ।
భవభీతిహారం దేవం భజే కాశీ విశ్వనాథకమ్ ॥
త్రిపురాసురులను సంహరించిన, మూడు నేత్రాలవాడైన, జగత్తుకు తండ్రియైన శివుడు — ఆ విశ్వనాథుడిని స్మరించితే జన్మ భయాలు తొలగిపోతాయి.
కాశీ యాత్ర అనేది భౌతిక ప్రయాణం మాత్రమే కాదు —
ఇది ఆత్మను జ్ఞానం దిశగా నడిపే అంతర్యానం.
జీవితం మార్పులతో నిండినా, సత్యం మరియు జ్ఞానం శాశ్వతం.
శివస్మరణే ఆ స్థిరత్వానికి మార్గం. విశ్వనాథ జ్యోతిర్లింగం మనకు ఒక నిశ్శబ్ద ఉపదేశం చేస్తుంది— జీవితంలో ఎంతటి సంక్షోభం వచ్చినా, మార్పులు జరిగినా, సత్యం, జ్ఞానం అనే అంతర్లీన స్థానం ఎప్పుడూ స్థిరంగా, శాశ్వతంగా ఉంటుంది. శివస్మరణే మనకు నిజమైన స్థిరత్వం మరియు మోక్షానికి మార్గం. ఈ క్షేత్రయాత్ర భౌతికంగా నడిచే ప్రయాణం కావచ్చు, కానీ ఇది నిజానికి జ్ఞానాన్ని, ముక్తిని వెతుక్కునే ఆత్మయానం.
మన హృదయాలలో విశ్వనాథుని కరుణ జ్యోతి సదా వెలిగిపోవాలి. ఓం నమః శివాయ.
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః.
(డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్)
