పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో యోగాను విధిగా అమలు చేయడం నేటి ఆధునిక కాలంలో అత్యంత అవసరమైన అంశం. విద్యార్థులు నిరంతరం పోటీ ప్రపంచంలో తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురవుతున్నారు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో శారీరక దృఢత్వంతో పాటు మానసిక ప్రశాంతతను అందించే యోగా విద్యా వ్యవస్థలో అంతర్భాగం కావాలి. యోగా కేవలం ఒక వ్యాయామం మాత్రమే కాదు, ఇది శరీరం, మనస్సు, ఆత్మను అనుసంధానించే ఒక గొప్ప శాస్త్రం. విద్యాసంస్థల్లో యోగాను ఒక విధిగా మార్చడం వల్ల విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు బలమైన పునాది ఏర్పడుతుంది. చిన్న వయస్సు నుంచే యోగాభ్యాసం చేయడం వల్ల పిల్లల్లో క్రమశిక్షణ, ఏకాగ్రత అద్భుతంగా పెరుగుతాయి. నేటి విద్యా విధానంలో కేవలం మార్కులకే ప్రాధాన్యత ఇస్తుండటం వల్ల విద్యార్థులు మానసిక ఆందోళనకు లోనవుతున్నారు. ఈ సమస్యకు యోగా ఒక చక్కని పరిష్కార మార్గం చూపుతుంది.
యోగా వల్ల కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలలో ఏకాగ్రత పెంపొందడం చాలా ముఖ్యమైనది. నిత్యం యోగాభ్యాసం చేయడం వల్ల మెదడు ఎంతో చురుగ్గా పనిచేస్తుంది. దీనివల్ల విద్యార్థులు క్లిష్టమైన పాఠాలను సైతం సులభంగా అర్థం చేసుకుంటారు. ధ్యానం, ప్రాణాయామం వంటి ప్రక్రియలు జ్ఞాపకశక్తిని గణనీయంగా పెంచుతాయి. పరీక్షల సమయంలో కలిగే భయం, ఆందోళనను తగ్గించి, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపడంలో యోగా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. విద్యార్థులు ప్రశాంతమైన చిత్తంతో తమ లక్ష్యాల వైపు అడుగులు వేయడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది. మనస్సు నిలకడగా ఉన్నప్పుడు నేర్చుకునే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. ఇది విద్యార్థుల విద్యాపరమైన విజయాలకు దోహదపడుతుంది. క్రమం తప్పకుండా యోగా చేసే విద్యార్థుల్లో సృజనాత్మక ఆలోచనలు పెరగడం గమనార్హం.
శారీరక ఆరోగ్యం విషయంలో యోగా అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇస్తుంది. నేటి కాలంలో విద్యార్థులు ఎక్కువ సమయం కూర్చుని చదవడం, మొబైల్ ఫోన్లు వాడటం వల్ల వెన్నునొప్పి, మెడనొప్పి, కంటి సమస్యలు, స్థూలకాయం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. యోగాసనాలు వేయడం వల్ల శరీరంలోని అన్ని అవయవాలకు రక్తప్రసరణ సాఫీగా జరుగుతుంది. రోగనిరోధక శక్తి పెరిగి తరచుగా వచ్చే అనారోగ్య సమస్యలు దరిచేరవు. కండరాలు దృఢంగా మారి శరీరం ఎంతో సరళంగా తయారవుతుంది. చిన్న వయస్సు నుంచే యోగాను అలవాటు చేయడం వల్ల భవిష్యత్తులో వచ్చే మధుమేహం, రక్తపోటు వంటి జీవనశైలి వ్యాధులను అరికట్టవచ్చు. శరీర సౌష్టవం మెరుగుపడటంతో పాటు విద్యార్థుల్లో ఉత్సాహం నిరంతరం వెల్లివిరుస్తుంది.
మానసిక ఆరోగ్యం నేటి విద్యావ్యవస్థలో చాలా ముఖ్యం. యోగా వల్ల కోపం, అసహనం, ఒత్తిడి వంటి ప్రతికూల భావనలు దూరమవుతాయి. విద్యార్థుల్లో నైతిక విలువలు పెంపొందుతాయి. ఇతరుల పట్ల సానుభూతి, ఓర్పు అలవడతాయి. యోగా అభ్యసించే విద్యార్థులు సమాజంలో బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా ఎదగడానికి అవకాశం ఉంటుంది. సామాజిక ప్రవర్తనలో మార్పు రావడం వల్ల విద్యార్థుల మధ్య ఆరోగ్యకరమైన సంబంధాలు ఏర్పడతాయి. మాదకద్రవ్యాలు, ఇతర చెడు వ్యసనాల వైపు విద్యార్థులు మళ్లకుండా యోగా వారిని రక్షిస్తుంది. అంతర్గత ప్రశాంతత లభించడం వల్ల విద్యార్థులు సానుకూల దృక్పథంతో ఉంటారు. ప్రతికూల పరిస్థితులను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే మనోధైర్యం యోగా ద్వారా సిద్ధిస్తుంది.
ప్రభుత్వాలు, విద్యా సంస్థలు యోగాను కేవలం ఒక సాధారణ కార్యక్రమంగా కాకుండా, పాఠ్యప్రణాళికలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా చేర్చాలి. ప్రతిరోజూ పాఠశాల ప్రారంభ సమయంలో లేదా ఒక ప్రత్యేక తరగతి ద్వారా యోగాను బోధించాలి. విద్యార్థుల శారీరక, మానసిక వికాసమే దేశ ప్రగతికి మూలం. యోగాను ఒక జీవనశైలిగా మార్చడం ద్వారా ఆరోగ్యవంతమైన, మేధోసంపత్తి కలిగిన నవ సమాజాన్ని నిర్మించడం సాధ్యమవుతుంది. విద్యార్థులు సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతులుగా ఎదిగినప్పుడే విద్యా లక్ష్యం పూర్తిగా నెరవేరుతుంది. యోగా విద్యను ప్రాథమిక స్థాయి నుంచే తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా భావి భారత పౌరులను శారీరక దారుఢ్యం, మానసిక స్థిరత్వం కలిగిన వ్యక్తులుగా తీర్చిదిద్దవచ్చు. పాఠశాలల్లో యోగా శిక్షకులను నియమించి శాస్త్రీయ పద్ధతిలో శిక్షణ ఇవ్వడం ఎంతో అవసరం. ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం అనే సూక్తిని యోగా ద్వారా విద్యార్థులు నిజం చేయగలరు.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
