భారతదేశ చరిత్రలో మహిళా విద్యా ప్రస్థానానికి మార్గదర్శకంగా నిలిచిన మహనీయురాలు ఆనందిబాయి జోషి. . సామాజిక పరిమితులు, అనేక కష్టాలు ఉన్న కాలంలో వైద్య విద్యను అభ్యసించి దేశానికి తొలి మహిళా వైద్యురాలిగా గుర్తింపు పొందడం ఆమె అసాధారణ సాధన. ఆమె జీవితం భారతీయ మహిళల విద్యా ఉద్యమానికి ప్రేరణగా నిలిచింది.
ఆనందిబాయి జోషి 1865లో మహారాష్ట్రలో జన్మించారు. చిన్న వయసులోనే వివాహం జరిగినప్పటికీ ఆమె విద్యపై ఉన్న ఆసక్తి తగ్గలేదు. ఆ కాలంలో మహిళలు పాఠశాలకు వెళ్లడం కూడా అరుదుగా ఉండేది. కానీ ఆమె భర్త గోపాలరావు జోషి విద్యకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే వ్యక్తి. ఆయన ప్రోత్సాహంతో ఆనందిబాయి ఉన్నత విద్యను కొనసాగించేందుకు ముందుకు సాగారు. ఆ కాలంలో ఒక మహిళ విద్య కోసం విదేశాలకు వెళ్లడం పెద్ద ధైర్యానికి నిదర్శనం.
ఆమె జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసిన ముఖ్యమైన సంఘటన ఒకటి ఉంది. చిన్న వయసులోనే ఆమెకు పుట్టిన శిశువు సరైన వైద్యసేవలు అందక మరణించింది. ఆ దుర్ఘటన ఆమెను తీవ్రంగా కలచివేసింది. మహిళలకు చికిత్స అందించే మహిళా వైద్యులు దేశంలో లేకపోవడం వల్లే ఈ పరిస్థితి ఏర్పడిందని ఆమె భావించింది. అప్పుడే వైద్యురాలిగా మారి సమాజానికి సేవ చేయాలని ఆమె సంకల్పించింది.
ఈ సంకల్పంతో ఆమె విదేశాలకు వెళ్లి వైద్య విద్యను అభ్యసించాలనే నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఎన్నో విమర్శలు, ఆర్థిక కష్టాలు ఉన్నప్పటికీ ఆమె వెనుకడుగు వేయలేదు. అమెరికాలోని పెన్సిల్వేనియా మహిళా వైద్య కళాశాల లో ప్రవేశం పొంది కష్టపడి చదివి వైద్య విద్యను పూర్తి చేసింది. విదేశాల్లో వైద్య పట్టా పొందిన తొలి భారతీయ మహిళగా ఆమె చరిత్ర సృష్టించారు.
ఆనందిబాయి జోషి సాధించిన ఈ విజయం కేవలం వ్యక్తిగత విజయమే కాదు; అది భారతీయ మహిళల సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచానికి చూపించిన ఘట్టం. ఆమె విద్యాభ్యాసం గురించి అప్పటి వార్తాపత్రికలు కూడా ప్రశంసించాయి. మహిళలకు విద్య అందించాల్సిన అవసరాన్ని ఆమె జీవితం స్పష్టంగా తెలియజేసింది.
వైద్య విద్య పూర్తి చేసిన తర్వాత భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి మహిళల ఆరోగ్య సేవల కోసం పనిచేయాలని ఆమె లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. అయితే దురదృష్టవశాత్తూ తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా ఆమె జీవితం చాలా చిన్నదిగా మిగిలింది. కేవలం ఇరవై రెండేళ్ల వయసులోనే ఆమె మరణించారు. అయినప్పటికీ ఆమె సాధించిన విజయాలు భారతీయ మహిళల చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.
నేటి భారతదేశంలో వేలాది మహిళా వైద్యులు సేవలు అందిస్తున్నారు. ఈ ప్రగతికి పునాది వేసిన మహనీయురాలు ఆనందిబాయి జోషి. ఆమె జీవితం ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది—సంకల్పం, పట్టుదల, విద్యపై నమ్మకం ఉంటే ఏ సామాజిక అడ్డంకులనైనా అధిగమించవచ్చు. ఆమె చూపిన మార్గం భారతీయ మహిళలకు కొత్త దిశను చూపించింది.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
