ప్రకృతి ఆరాధకులకు పక్షి శాస్త్రవేత్తలకు ఎంతో ఉత్సాహాన్నిచ్చే వార్త ఒకటి వెలుగులోకి వచ్చింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించే పక్షిగా గుర్తింపు పొందిన ఒక విలక్షణమైన డేగ జాతి ఐదు సంవత్సరాల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత తెలంగాణలోని కవ్వాల్ పులి సంరక్షణ కేంద్రంలో దర్శనమిచ్చింది. జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాతో పాటు మంచిర్యాల జిల్లాల సరిహద్దుల్లో విస్తరించి ఉన్న ఈ అటవీ ప్రాంతంలో ఈ అరుదైన పక్షిని అటవీ అధికారులు గుర్తించారు. గాలిలో గంటకు సుమారు మూడు వందల ఇరవై కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ వేగంతో దూసుకుపోయే సామర్థ్యం ఉన్న ఈ పక్షి అడవిలోని జీవవైవిధ్యానికి ఒక గొప్ప సంకేతంగా నిలుస్తుంది. ఈ విలక్షణమైన డేగ పక్షులు సాధారణంగా శీతాకాలంలో వలస వస్తుంటాయి. ఇవి ఉత్తర ధ్రువ ప్రాంతాల నుండి వెచ్చని ప్రదేశాల కోసం వేల మైళ్ల దూరం ప్రయాణిస్తాయి.
కవ్వాల్ అడవుల్లో ఉన్న ఎత్తైన చెట్లు అలాగే నీటి వనరులు ఆహార లభ్యత ఈ పక్షులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. గతంలో రెండు వేల ఇరవై ఒకటి ప్రాంతంలో ఇక్కడ ఈ పక్షి కనిపించగా మళ్లీ ఇన్నాళ్లకు కనిపించడం అటవీ శాఖ పనితీరుకు నిదర్శనమని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అడవిలో వేటగాళ్ల నిఘా తగ్గడం పర్యావరణ సమతుల్యత మెరుగుపడటం వల్లే ఇలాంటి అరుదైన పక్షులు తిరిగి వస్తున్నాయని అటవీ అధికారులు భావిస్తున్నారు. ఈ డేగ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇది ఆకాశం నుండి తన ఆహారాన్ని గుర్తించినప్పుడు ఒక్కసారిగా కిందికి దూకుతుంది. ఈ క్రమంలో అది సాధించే వేగం ప్రపంచంలోని ఏ ఇతర జీవికి సాధ్యం కాదు. దీనిని వేట గమనం అని పిలుస్తారు. ఈ వేగవంతమైన ప్రయాణానికి అనుగుణంగానే ఈ పక్షి శరీర నిర్మాణం ఉంటుంది. గాలి ఒత్తిడిని తట్టుకునేలా ముక్కు రంధ్రాలు అలాగే పటిష్టమైన రెక్కలు దీనికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన వరాలు.
కవ్వాల్ పులి సంరక్షణ కేంద్రంలో ఇలాంటి పక్షులు సంచరించడం వల్ల పర్యాటక రంగం కూడా పుంజుకునే అవకాశం ఉంది. కవ్వాల్ అడవిలో కేవలం పులులే కాకుండా ఇలాంటి అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన పక్షులు కూడా నివసిస్తున్నాయని తెలియడం విశేషం. అటవీ శాఖ ఈ పక్షుల రక్షణ కోసం ప్రత్యేక చర్యలు చేపడుతోంది. ఈ పక్షిని ఛాయాచిత్ర యంత్రాల్లో బంధించిన అధికారులు దాని సంచారాన్ని నిరంతరం గమనిస్తున్నారు. పర్యావరణ ప్రేమికులు ఈ వార్త విని హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. రాష్ట్రంలోని అటవీ సంపదను కాపాడుకోవడం ద్వారా ఇలాంటి అరుదైన జీవరాశులు అంతరించిపోకుండా చూడవచ్చు. భవిష్యత్తులో మరిన్ని వలస పక్షులు కవ్వాల్ అడవులకు వస్తాయని అధికారులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రపంచంలోనే అతి వేగవంతమైన పక్షి తెలంగాణ అడవుల్లో కనిపించడం పర్యావరణ పరిరక్షణలో సాధించిన ప్రగతిని చాటుతోంది. అడవులను సంరక్షించడం ద్వారా జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోవడం అందరి బాధ్యత. ఈ డేగ రాక కవ్వాల్ అటవీ ప్రాంతానికి కొత్త కళను తెచ్చింది.
ఈ అటవీ ప్రాంతం పక్షుల మనుగడకు ఎంతో అనుకూలంగా మారింది. పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతినకుండా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తల వల్ల ఇలాంటి అరుదైన వలస పక్షులు మళ్లీ పాత స్థావరాలకు చేరుకుంటున్నాయి. కవ్వాల్ పులి సంరక్షణ కేంద్రం క్రమంగా పక్షి ప్రేమికుల స్వర్గధామంగా మారుతోంది. వేటగాళ్ల ముప్పు తగ్గడం అలాగే అటవీ శాఖ నిరంతర నిఘా వల్ల అడవిలోని ప్రశాంతత పునరుద్ధరించబడింది. ఆహారపు గొలుసులో ఈ డేగలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. చిన్న పక్షులు అలాగే ఎలుకలు వంటి జీవుల జనాభాను నియంత్రించడంలో ఇవి తోడ్పడతాయి. ప్రకృతి సమతుల్యతకు ఇవి చేసే మేలు అపారం. తెలంగాణ ప్రభుత్వం అడవుల విస్తీర్ణం పెంచడానికి చేస్తున్న కృషి ఫలితాలు ఇప్పుడు క్షేత్రస్థాయిలో కనిపిస్తున్నాయి. అరుదైన జీవరాశుల రాక అటవీ శాఖ అధికారులు సిబ్బంది మనోధైర్యాన్ని పెంచుతోంది. వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కేంద్రాల్లో కేవలం స్థానిక జీవులకే కాకుండా ఇలాంటి అంతర్జాతీయ వలస జీవులకు కూడా రక్షణ కల్పించడం ప్రశంసనీయం. ఈ క్రమంలో స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా ఎంతో అవసరం. అడవుల ప్రాముఖ్యతపై అవగాహన పెంచడం ద్వారా జీవవైవిధ్యాన్ని భావితరాలకు అందించవచ్చు. కవ్వాల్ అడవి తన సహజ సౌందర్యాన్ని అలాగే జీవ వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకుంటూ పర్యాటక రంగంలో సరికొత్త మైలురాళ్లను అధిగమిస్తోంది.
