విదేశీ ఆక్రమణదారుల దాడులకు అత్యధిక సార్లు గురైన భారతీయ దేవాలయంగా గుజరాత్లోని సోమనాథ్ దేవాలయం నిలుస్తుంది. ఈ పురాతన క్షేత్రంపై విదేశీ పాలకులు సుమారు పదిహేడు సార్లు దాడి చేసి దోచుకున్నట్లు చరిత్ర చెబుతోంది. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో మొదటిదైన ఈ ఆలయం ప్రాచీన కాలం నుండి అపారమైన సంపదకు ఆధ్యాత్మిక వైభవానికి నిలయంగా ఉండేది. ఈ వైభవాన్ని చూసి ఓర్వలేక మరియు ఇక్కడి సంపదను కాజేయాలనే ఉద్దేశంతో అనేకమంది పరాయి పాలకులు పదేపదే ఈ క్షేత్రంపై దాడులు నిర్వహించారు. ఈ దాడులు కేవలం ఆర్థిక దోపిడీకే పరిమితం కాకుండా మతపరమైన విద్వేషంతో ఆలయ నిర్మాణాలను కూల్చివేయడం వరకు సాగాయి.
ప్రధానంగా క్రీస్తు శకం ఒక వెయ్యి ఇరవై నాలుగులో ఘజనీ మహమ్మద్ చేసిన దాడి అత్యంత భయంకరమైనదిగా చరిత్రలో నమోదైంది. ఈ దాడిలో అతను ఆలయ సంపదను దోచుకోవడమే కాకుండా పవిత్రమైన జ్యోతిర్లింగాన్ని ముక్కలు చేసి ఆలయాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేశాడు. అప్పట్లో ఈ ఆలయం వద్ద ఉన్న అపారమైన బంగారం వెండి వజ్ర వైఢూర్యాలను ఒంటెలపై తరలించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. వేలమంది భక్తులు ప్రాణాలకు తెగించి ఆలయాన్ని రక్షించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ ఘజనీ సైన్యం వారిని ఊచకోత కోసింది. ఘజనీ తర్వాత కూడా ఢిల్లీ సుల్తానులు అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ మరియు జఫర్ ఖాన్ వంటి వారు ఈ ఆలయంపై దాడులు కొనసాగించి ఇక్కడి పునర్నిర్మిత కట్టడాలను మళ్ళీ కూల్చివేశారు.
మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు కాలంలో కూడా సోమనాథ్ ఆలయం అనేకసార్లు క్రూరమైన దాడులకు గురైంది. ఆలయాన్ని పూర్తిగా నేలమట్టం చేయాలని ఆయన పలుమార్లు ఆదేశాలు జారీ చేశాడు. అయితే ప్రతిసారీ విదేశీయులు ఈ ఆలయాన్ని కూల్చివేసినప్పుడల్లా భారతీయ రాజులు మరియు భక్తులు దానిని పట్టుదలతో పునర్నిర్మించడం విశేషం. విదేశీయుల దాడుల వల్ల కలిగిన గాయాలను చెరిపివేస్తూ చాళుక్య రాజులు మరియు యాదవ రాజులు తమ తమ కాలాల్లో ఆలయ వైభవాన్ని పునరుద్ధరించారు. పరాయి పాలకులు ఎన్నిసార్లు ధ్వంసం చేసినా ఈ క్షేత్రం మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రాణం పోసుకోవడం భారతీయ ఆధ్యాత్మిక నిబద్ధతకు ప్రతీకగా నిలిచింది. ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న ఆధునిక సోమనాథ్ ఆలయం భారత స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ చొరవతో సర్వాంగ సుందరంగా నిర్మించబడింది.
సోమనాథ్ తర్వాత వారణాసిలోని కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం మరియు మథురలోని కృష్ణ జన్మభూమి వంటి క్షేత్రాలు కూడా విదేశీ ఆక్రమణదారుల వల్ల అనేక సార్లు దాడులకు గురయ్యాయి. విదేశీ పాలకులు భారతీయ సంస్కృతిని మూలాలను దెబ్బతీయడానికి ఈ ప్రధాన దేవాలయాలనే లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా ఔరంగజేబు కాలంలో కాశీ విశ్వనాథ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేసి అక్కడ మసీదును నిర్మించడం వంటి చర్యలు జరిగాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ దాడుల సంఖ్య తీవ్రత మరియు సంపద దోపిడీ పరంగా చూస్తే సోమనాథ్ దేవాలయం ప్రథమ స్థానంలో ఉంటుంది. ఈ ఆలయ చరిత్ర కేవలం దాడుల చరిత్ర మాత్రమే కాదు భారతీయుల పట్టుదల మరియు పునర్నిర్మాణ సంకల్పానికి ఒక సజీవ సాక్ష్యం. నేడు ఈ ఆలయం కోట్లాది మంది భక్తులకు స్ఫూర్తిప్రదాతగా నిలుస్తోంది.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
