ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొడి ప్రాంతంగా చిలీ దేశంలోని అటకామా ఎడారిలో ఉన్న క్విల్లాగువా అనే గ్రామం గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డును సొంతం చేసుకుంది. భూమిపై అత్యంత తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే నివాస ప్రాంతంగా దీనికి విశిష్టమైన గుర్తింపు ఉంది. సాధారణంగా ఎడారులంటేనే పొడిగా ఉంటాయని మనకు తెలుసు కానీ ఈ ప్రాంతం అత్యంత శీతల ధ్రువ ప్రాంతాల కంటే కూడా తక్కువ తేమను కలిగి ఉండటం విశేషం. పందొమ్మిది వందల అరవై నాలుగు నుండి రెండు వేల ఒకటి వరకు నమోదైన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం ఇక్కడ సగటు వార్షిక వర్షపాతం కేవలం సున్నా పాయింట్ ఐదు మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే. అంటే దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ కాలంలో ఇక్కడ అసలు వర్షపు చినుకే పడలేదని చెప్పవచ్చు. అక్కడి వాతావరణ పరిశోధనా కేంద్రం ధ్రువీకరించిన ఈ వివరాలు ఆ ప్రాంతపు విపరీతమైన పొడి వాతావరణానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి.
క్విల్లాగువా భౌగోళికంగా ఇరవై ఒక్క డిగ్రీల ముప్పై ఎనిమిది నిమిషాల దక్షిణ అక్షాంశం, అరవై తొమ్మిది డిగ్రీల ముప్పై మూడు నిమిషాల పశ్చిమ రేఖాంశం వద్ద సముద్ర మట్టానికి ఎనిమిది వందల రెండు మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. ఇక్కడి కఠినమైన వాతావరణ పరిస్థితులు ఎంత భయంకరంగా ఉంటాయో ‘గోయింగ్ టు ఎక్స్ట్రీమ్స్’ అనే చలనచిత్రంలో కూడా అత్యంత వివరంగా డాక్యుమెంట్ చేశారు. ఈ గ్రామానికి సమీపంలో ఉన్న అరికా అనే పట్టణం మరొక వింతైన రికార్డును తన ఖాతాలో వేసుకుంది. పందొమ్మిది వందల మూడు నుండి పందొమ్మిది వందల పద్దెనిమిది వరకు అంటే సుమారు నూట డెబ్బై రెండు నెలల పాటు అక్కడ వరుసగా ఒక్క చుక్క వర్షం కూడా కురవలేదు. ఈ గణాంకాలు వింటుంటే ఆశ్చర్యం కలిగించినా అక్కడ నివసించే కొద్దిపాటి ప్రజలకు ఇది నిత్య జీవితంలో ఎదుర్కొనే ఒక కఠిన వాస్తవం.
ఈ ప్రాంతం ఇంత విపరీతమైన పొడి వాతావరణాన్ని కలిగి ఉండటానికి ప్రధానంగా రెండు భౌగోళిక కారణాలు ఉన్నాయి. మొదటిది అండీస్ పర్వత శ్రేణులు. ఇవి తేమతో కూడిన తూర్పు గాలిని అడ్డుకుని పశ్చిమ ప్రాంతంలో వర్షచ్ఛాయా ప్రభావాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. దీనివల్ల మేఘాలు ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోలేవు. రెండవది సముద్ర తీరం వెంబడి ప్రవహించే అత్యంత చల్లని హంబోల్ట్ కరెంట్. ఇది సముద్రపు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించి తీర ప్రాంతంలో మేఘాల ఏర్పాటును పూర్తిగా అడ్డుకుంటుంది. అటకామా ఎడారిలోని యుంగే వంటి కొన్ని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా ఏడాదికి ఒక మిల్లీమీటర్ కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది. ఇక్కడి నేల ఎంత బంజరుగా ఉంటుందంటే నాసా వంటి అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థలు అంగారక గ్రహంపై ఉండే పరిస్థితులను భూమిపైనే అధ్యయనం చేయడానికి ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక ప్రయోగశాలగా భావిస్తాయి. ఇక్కడి మట్టి రసాయన నిర్మాణం, వాతావరణం మార్స్ గ్రహాన్ని పోలి ఉండటమే అందుకు గల ముఖ్య కారణం. నాసా శాస్త్రవేత్తలు తమ రోవర్లను ఇతర అంతరిక్ష పరికరాలను ఇక్కడే పరీక్షించి వాటి సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేస్తారు.
నివాస యోగ్యమైన ప్రాంతాలలో అత్యంత పొడి ప్రాంతంగా ఉన్న క్విల్లాగువా మనుషుల సహనానికి, మనుగడకు ఒక నిరంతర పరీక్షగా నిలుస్తుంది. చుట్టూ రాళ్లతో నిండిన ఎడారి భూములు, ఎటు చూసినా తేమ లేని వేడి గాలి ఉన్నప్పటికీ అక్కడ కొంతమంది జనాభా జీవనం సాగించడం అద్భుతమనే చెప్పాలి. లోవా నది ఈ గ్రామం గుండా ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ దానిలోని విపరీతమైన రసాయన కాలుష్యం కారణంగా సాగుకు లేదా త్రాగునీటికి ఆ నీరు ఏమాత్రం పనికిరాదు. గతంలో ఇక్కడ ఉన్న మైనింగ్ పరిశ్రమల వ్యర్థాలు నదిలో కలవడం వల్ల నీటి నాణ్యత పూర్తిగా దెబ్బతిన్నది. నీటి కొరత, వర్షం లేని పరిస్థితుల వల్ల ఇక్కడ వ్యవసాయం చేయడం దాదాపు అసాధ్యమైన పని. అయినప్పటికీ చారిత్రక కాలం నుండి ఇక్కడ మనుషులు తమ సంప్రదాయాలను వదులుకోకుండా నివసిస్తూనే ఉన్నారు. ఇక్కడి ప్రజలు తమకు కావలసిన నీటిని ట్యాంకర్ల ద్వారా లేదా ఇతర ప్రాంతాల నుండి తెప్పించుకుంటారు.
ప్రకృతి వైవిధ్యానికి ఈ క్విల్లాగువా ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ. ప్రపంచంలో కొన్ని చోట్ల భారీ వర్షాలు వరదలు ముంచెత్తుతుంటే మరికొన్ని చోట్ల దశాబ్దాల పాటు వాన జాడ లేకపోవడం భూమిపై ఉన్న వింతలలో ఒకటి. ఈ ఎడారి ప్రాంతం తన ప్రత్యేక భౌగోళిక పరిస్థితుల వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వాతావరణ పరిశోధకులను, పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తోంది. తీవ్రమైన ఎండ, పొడి గాలి ఉన్నప్పటికీ ఈ ప్రాంతం భూమిపై ఉన్న విలక్షణమైన పర్యావరణ వ్యవస్థను మనకు పరిచయం చేస్తుంది. ఇక్కడ రాత్రిపూట ఆకాశం అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, అందుకే ఇక్కడ ఖగోళ పరిశీలన కేంద్రాలు కూడా ఉన్నాయి. క్విల్లాగువా గ్రామ చరిత్రలో అతి తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన కాలంలో ఇక్కడి ప్రజలు గాలిలోని తేమను సేకరించి నీటిని తయారు చేసే పరికరాలను కూడా ఉపయోగించేవారు. ఇటువంటి కఠిన పరిస్థితులు మానవ మేధస్సుకు ఒక సవాలుగా నిలుస్తాయి. పర్యావరణ మార్పుల ప్రభావం ఈ ప్రాంతంపై ఎలా ఉంటుందో అర్థం చేసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలు నిరంతరం ఇక్కడ పరిశోధనలు చేస్తూనే ఉంటారు. భూగ్రహం మీద ఇన్ని వైవిధ్యమైన ప్రాంతాలు ఉండటం మానవ పరిణామ క్రమంలో ఒక అద్భుతమైన ఘట్టం. ఈ ప్రాంతపు మట్టి రంగు, ఎడారి విశాలత్వం చూస్తే మరొక గ్రహం మీద ఉన్నామా అన్న భావన కలుగుతుంది. ఇక్కడి శాంతి, నిశ్శబ్దం సందర్శకులకు ఒక వింత అనుభూతిని కలిగిస్తాయి.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
