ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నగరం అనే అంశాన్ని పరిశీలిస్తే జనాభా పరంగా ఇండోనేషియా రాజధాని జకర్తా అగ్రస్థానంలో నిలుస్తుంది. 2026 నాటి తాజా గణాంకాల ప్రకారం జకర్తా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం సుమారు 4.2 కోట్ల జనాభాతో ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉన్న నగరంగా అవతరించింది. దశాబ్దాల పాటు మొదటి స్థానంలో ఉన్న జపాన్ రాజధాని టోక్యోను ఇది అధిగమించింది. జకర్తా నగరం ఇంత వేగంగా విస్తరించడానికి ప్రధాన కారణం ఇండోనేషియాలోని వివిధ దీవుల నుండి ప్రజలు ఉపాధి, విద్య, మెరుగైన జీవన ప్రమాణాల కోసం ఇక్కడికి తరలిరావడమే. ఈ నగరం ఆగ్నేయాసియాలో ఒక ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రంగా ఎదిగింది.
వైశాల్యం లేదా భౌగోళిక విస్తీర్ణం పరంగా చూస్తే అమెరికాలోని న్యూయార్క్ నగరం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దదిగా గుర్తింపు పొందింది. ఇది సుమారు 12,093 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. న్యూయార్క్ నగర మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం అనేక ద్వీపాలు, తీర ప్రాంతాలను కలుపుకుని ఉండటం వల్ల దీని వైశాల్యం ఇతర నగరాల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు న్యూయార్క్ ఒక వెన్నెముక వంటిది. ఇక్కడ ఉన్న ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయం, వాల్ స్ట్రీట్ వంటి ప్రాంతాలు ఈ నగరానికి అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యతను తెచ్చిపెట్టాయి.
చైనాలోని చాంగ్కింగ్ నగరం కూడా ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద నగరాల జాబితాలో ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. పరిపాలనా పరంగా ఈ నగరం ఒక చిన్న దేశం అంత విస్తీర్ణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. సుమారు 82,400 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర వ్యాపించి ఉన్న ఈ నగరం చైనాలోని నాలుగు నేరుగా నియంత్రించబడే మున్సిపాలిటీలలో ఒకటి. ఇక్కడ పట్టణ ప్రాంతంతో పాటు గ్రామీణ ప్రాంతాలు కూడా కలిసి ఉంటాయి. చైనా పారిశ్రామిక వృద్ధిలో ఈ నగరం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇక్కడ ఉన్న భారీ కర్మాగారాలు, రవాణా వ్యవస్థలు దీనిని ఒక పారిశ్రామిక శక్తిగా మార్చాయి.
నగరాల పెరుగుదల వల్ల అనేక సామాజిక, ఆర్థిక మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి. జకర్తా వంటి నగరాల్లో విపరీతమైన జనాభా వల్ల ట్రాఫిక్ సమస్యలు, పర్యావరణ కాలుష్యం పెరగడమే కాకుండా భూగర్భ జలాల మితిమీరిన వాడకం వల్ల నగరం క్రమంగా కుంగిపోతోంది. ఈ సమస్యలను అధిగమించడానికి ఇండోనేషియా ప్రభుత్వం తన రాజధానిని బోర్నియో దీవిలోని నుసంతారా అనే నూతన నగరానికి మార్చాలని నిర్ణయించింది. ఇది ప్రపంచ చరిత్రలోనే ఒక నగరం నుండి మరొక నగరానికి రాజధానిని మార్చడం అనే అతిపెద్ద ప్రక్రియగా మారుతోంది.
మరోవైపు భారతదేశంలోని ఢిల్లీ నగరం కూడా వేగంగా విస్తరిస్తోంది. సుమారు 3.5 కోట్ల జనాభాతో ఇది ప్రపంచంలోని మొదటి ఐదు రద్దీ నగరాల్లో ఒకటిగా ఉంది. పట్టణీకరణ వల్ల నగరాలు ఆర్థికాభివృద్ధిని సాధిస్తున్నప్పటికీ, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన ఒక పెద్ద సవాలుగా మారుతోంది. తాగునీరు, విద్యుత్, వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి అంశాల్లో ఈ భారీ నగరాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. టోక్యో వంటి నగరాలు అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి ఈ సమస్యలను పరిష్కరిస్తూ ఇతర నగరాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నగరాల విస్తరణ భవిష్యత్తులో మానవ జీవనశైలిని పూర్తిగా మార్చివేయనుంది.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
