లక్ష్మణుడు లేని అరుదైన శ్రీరామ ఆలయం
సాధారణంగా ఏ రామాలయంలోనైనా శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణుడు తో పాటు హనుమంతుడు కలిసి కొలువుదీరడం మనం నిత్యం చూస్తుంటాం. రామాయణ మహాకావ్యంలో లక్ష్మణుడు తన అన్నపై గల అచంచలమైన భక్తిప్రపత్తులతో రాముని నీడలా ఉండి, పదునాలుగేళ్ల వనవాసం నుండి అయోధ్య పట్టాభిషేకం వరకు ఎన్నడూ విడిచిపెట్టలేదు. అయితే తెలంగాణలోని నిజామాబాద్ జిల్లా ఇందల్వాయి గ్రామంలో లక్ష్మణుడు లేని అత్యంత అరుదైన శ్రీరామ ఆలయం వెలసింది. ఈ పుణ్యక్షేత్రం భారతదేశంలోనే ఒకానొక విశిష్ట ఆలయంగా గుర్తింపు పొందింది. ఇక్కడ శ్రీరామచంద్రుడు సీతాదేవిని తన వామ భాగమున తొడపై కూర్చుండబెట్టుకుని, అత్యంత అద్భుతమైన పట్టాభిషేక రూపంలో హనుమంతునితో కలిసి దర్శనమివ్వడం ఒక గొప్ప విశేషం. ఏకశిలపై చెక్కబడిన ఈ విగ్రహం భక్తులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తుంది.
ఈ ఆలయ చరిత్ర సుమారు రెండు వందల యాభై నుండి మూడు వందల సంవత్సరాల క్రితం నాటిదని పెద్దలు చెబుతుంటారు. తొలుత నిజామాబాద్ నగరంలోని రఘునాథ ఆలయంలో ఉండాల్సిన మూల విగ్రహాన్ని కొన్ని చారిత్రక పరిస్థితుల కారణంగా ఇక్కడికి తరలించవలసి వచ్చింది. అప్పట్లో నిజాం నవాబుల దాడుల నుండి పవిత్రమైన విగ్రహాన్ని కాపాడటానికి, కత్తుల తయారీకి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఇందల్వాయి గ్రామాన్ని రక్షణ కేంద్రంగా పూర్వీకులు ఎంచుకున్నారు. సమర్థ రామదాసు కాలం నాటి విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపనలకు సమానంగా, అత్యంత నైపుణ్యంతో చెక్కబడిన ఈ ఏకశిలా విగ్రహాన్ని ఇక్కడ సుస్థిరంగా స్థాపించారు. గతంలో ఈ ఆలయం చుట్టూ ముప్పై మంది వేద పండితులతో కూడిన అగ్రహారం విలసిల్లేదని చరిత్ర పుటలు తెలియజేస్తున్నాయి. బురదలో కమలం వికసించినట్లుగా, అప్పటి కత్తుల కర్మాగారాల మధ్య ఈ ఆలయం భక్తుల పాలిట తెలంగాణ అయోధ్యగా నిలిచింది.
ఈ ఆలయంలోని మూల విగ్రహం సుమారు ఏడు అడుగుల ఎత్తు కలిగి ఉండటంతో పాటు దాని చుట్టూ దశావతారాల చిత్రణ అత్యంత మనోహరంగా కనిపిస్తుంది. పట్టాభిషేక ముద్రలో ఉన్న శ్రీరాముడు సీతాసమేతుడై ఉండగా, భక్త హనుమంతుడు స్వామివారి పాదాల చెంత ప్రత్యేకంగా కొలువుదీరారు. అయితే రాముని వెంటే ఉండే లక్ష్మణుడు ఇక్కడ లేకపోవడం వెనుక గల ఆధ్యాత్మిక రహస్యం భక్తులలో ఎంతో కుతూహలాన్ని కలిగిస్తుంది. సీతారాముల మధ్య ఉండే అనన్యమైన అనురాగాన్ని మాత్రమే భక్తులకు చూపించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ విగ్రహాన్ని ఇలా రూపొందించారని పండితుల అభిప్రాయం. ప్రతి ఏటా శ్రీరామ నవమి వేడుకలను ఈ క్షేత్రంలో అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఉదయం పదకొండు గంటల ముప్పై నిమిషాలకు స్వామివారి జన్మోత్సవం, సాయంత్రం వేళ సీతారామ కళ్యాణోత్సవం కనుల పండువగా సాగుతాయి. తిరుమల శ్రీవెంకటేశ్వర స్వామి తర్వాత దక్షిణ భారతదేశంలో రాజలాంచనాలతో పూజలు అందుకున్న అరుదైన ఆలయాల్లో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.
ఈ క్షేత్రం కేవలం ఒక పర్యాటక ప్రాంతం మాత్రమే కాదు, రామాయణ అంతరార్థాన్ని చాటిచెప్పే గొప్ప ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం. లక్ష్మణుడు లేకపోవడం ద్వారా సీతారాముల ప్రేమ తత్వాన్ని భక్తులు నేరుగా దర్శించుకోవచ్చు. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఒంటిమిట్ట కోదండరామ ఆలయంలో హనుమంతుడు లేని విగ్రహం ఉన్నట్లే, తెలంగాణలో లక్ష్మణుడు లేని ఈ ఇందల్వాయి ఆలయం తనదైన ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. ఈ పుణ్యక్షేత్రం రామాయణ చరిత్రలోని భిన్నమైన మలుపులను భక్తులకు కళ్లకు కట్టినట్లు వివరిస్తోంది. ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించిన ఏకశిలా విగ్రహంపై దశావతారాలను ఎంతో కళాత్మకంగా చెక్కారు. దీనివల్ల భక్తులు ఒకే చోట దశావతారాలను దర్శించుకున్న పుణ్యం దక్కుతుందని విశ్వసిస్తారు.
చరిత్ర మరియు ఆధ్యాత్మికత మేళవించిన ఈ అరుదైన ఆలయం ప్రతి ఒక్కరూ తప్పక సందర్శించదగిన క్షేత్రం. ఇందల్వాయి పట్టాభిరాముని దర్శనం భక్తుల మనసులలో ఆధ్యాత్మిక చింతనను పెంపొందిస్తుంది. లక్ష్మణుడు లేకపోయినా, తన ప్రియ భక్తుడైన హనుమంతునితో కలిసి రామచంద్రుడు ఇచ్చే ఈ శాంత రూప దర్శనం భక్తుల హృదయాల్లో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతుంది. నిజాం నవాబుల కాలం నుండి నేటి వరకు తన ఉనికిని చాటుకుంటూ, తెలంగాణ సంస్కృతిలో ఈ ఆలయం ఒక భాగమైంది. ఇక్కడి ప్రశాంతమైన వాతావరణం భక్తులకు మానసిక ప్రశాంతతను ఇస్తుంది. ఈ అరుదైన రామాలయం భవిష్యత్ తరాలకు మన ప్రాచీన శిల్పకళా వైభవాన్ని, ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని అందిస్తోంది.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
