ప్రపంచ చరిత్రలో మానవ శారీరక మరియు మానసిక పరిమితులను పరీక్షించే అత్యంత ప్రమాదకరమైన ప్రయోగాలలో నిద్రలేమి ఒకటి. వైద్య నిపుణులు నిద్రను మనిషి మనుగడకు అత్యంత అవసరమైన ప్రాథమిక అవసరంగా పరిగణిస్తారు. అయితే ఈ నిజాన్ని సవాలు చేస్తూ ఎటువంటి నిద్ర లేకుండా అత్యధిక గంటల పాటు మేల్కొని ఉండి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించిన వ్యక్తి అమెరికాకు చెందిన రాండీ గార్డనర్. 1964వ సంవత్సరంలో కాలిఫోర్నియాలో కేవలం పదిహేడేళ్ల వయసులో అతను ఈ అసాధారణ సాహసాన్ని చేపట్టాడు. గార్డనర్ వరుసగా 264 గంటల 24 నిమిషాల పాటు అంటే సుమారు 11 రోజుల పాటు ఒక్క నిమిషం కూడా నిద్రపోకుండా మేల్కొని ఉండి సంచలనం సృష్టించాడు. అతని ఈ ప్రయోగం వైద్య ప్రపంచంలో నిద్ర యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి ఎన్నో కొత్త విషయాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది. ఒక సామాన్య విద్యార్థిగా ఉండి అతను చేసిన ఈ ప్రయోగం అప్పట్లో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చలకు దారితీసింది.
రాండీ గార్డనర్ ఈ సాహసాన్ని కేవలం ఒక పాఠశాల విజ్ఞాన శాస్త్ర ప్రదర్శన కోసం ప్రారంభించడం విశేషం. నిద్ర లేకపోవడం వల్ల మెదడు పనితీరులో వచ్చే మార్పులను గమనించడమే అతని ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ ప్రయోగం ప్రారంభమైన తొలి రోజుల్లో అతను సాధారణంగానే ఉన్నప్పటికీ రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ అతని శరీరంలో మరియు ప్రవర్తనలో వింత మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. మూడవ రోజు నుండి అతనికి ఏకాగ్రత దెబ్బతినడం వస్తువులను గుర్తించడంలో ఇబ్బందులు కలగడం వంటి లక్షణాలు కనిపించాయి. నాలుగవ రోజు కల్లా అతను భ్రమలకు లోనయ్యాడు. ఉదాహరణకు ఒక వీధి దీపాన్ని చూసి అది మనిషి అని పొరబడటం వంటి సంఘటనలు జరిగాయి. అతని జ్ఞాపకశక్తి మందగించడం మాటలు తడబడటం వంటివి వైద్యులను ఆందోళనకు గురిచేశాయి. అతని శరీర ఉష్ణోగ్రత మరియు రక్తపోటులో కూడా గణనీయమైన మార్పులు సంభవించాయి.
ఈ ప్రయోగం సమయంలో స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రముఖ నిద్ర పరిశోధకుడు డాక్టర్ విలియం డిమెంట్ గార్డనర్ ఆరోగ్యాన్ని నిరంతరం పర్యవేక్షించారు. ప్రయోగం చివరి రోజుల్లో గార్డనర్ మానసిక స్థితి మరింత దిగజారింది. అతను చాలా కోపంగా తయారవ్వడం చిన్న చిన్న విషయాలకే చిరాకు పడటం గమనించారు. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే పది రోజుల పాటు నిద్ర లేకపోయినప్పటికీ అతను బాస్కెట్బాల్ వంటి క్రీడలలో చురుగ్గా పాల్గొనడం వైద్యులను విస్మయానికి గురిచేసింది. అంటే శారీరక పరంగా అతను శక్తిని ప్రదర్శించినప్పటికీ అతని మెదడులోని కొన్ని భాగాలు మాత్రం అప్పటికే తాత్కాలికంగా పని చేయడం నిలిపివేసి చిన్న చిన్న విరామాలను (మైక్రో స్లీప్) తీసుకుంటున్నట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఇది నిద్రలేమి వల్ల మెదడు తనను తాను రక్షించుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నంగా వారు భావించారు.
పదకొండు రోజుల సుదీర్ఘ నిద్రలేమి తర్వాత గార్డనర్ చివరకు నిద్రలోకి జారుకున్నాడు. మొదటి విడతలో అతను సుమారు పద్నాలుగు గంటల పాటు గాఢ నిద్రలో ఉన్నాడు. మేల్కొన్న తర్వాత అతని ఆరోగ్యం మళ్ళీ సాధారణ స్థితికి చేరుకోవడం వైద్యులను ఊపిరి పీల్చుకునేలా చేసింది. గార్డనర్ రికార్డు సృష్టించిన తర్వాత చాలా మంది దీనిని అధిగమించడానికి ప్రయత్నించారు. అయితే నిద్రలేమి వల్ల ప్రాణాపాయం సంభవించే అవకాశం ఉందని గ్రహించిన గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డుల సంస్థ ఈ విభాగానికి సంబంధించి కొత్త దరఖాస్తులను స్వీకరించడం నిలిపివేసింది. ఒక వ్యక్తి నిద్ర లేకపోతే అతని రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిపోవడమే కాకుండా మెదడులో శాశ్వత లోపాలు కలిగే ప్రమాదం ఉందని ఈ ప్రయోగం ద్వారా నిరూపితమైంది. మానసిక వైకల్యం లేదా పిచ్చి పట్టే అవకాశాలు కూడా ఇందులో ఎక్కువగా ఉంటాయి.
రాండీ గార్డనర్ నెలకొల్పిన ఈ రికార్డు మానవ చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయింది. నిద్ర అనేది కేవలం విశ్రాంతి మాత్రమే కాదని అది మెదడు తనను తాను శుద్ధి చేసుకునే ఒక ప్రక్రియ అని అతని ఉదాహరణ స్పష్టం చేస్తోంది. నేటి ఆధునిక కాలంలో చాలా మంది పని ఒత్తిడి వల్ల నిద్రను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారు. కానీ గార్డనర్ ఎదుర్కొన్న శారీరక మరియు మానసిక సవాళ్లు నిద్ర లేకపోవడం వల్ల వచ్చే నష్టాలను కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి. ఒక రికార్డు కోసం అతను చేసిన ఈ సాహసం వైద్య శాస్త్రానికి ఎంతో విలువైన సమాచారాన్ని అందించింది. జీవితంలో ఏ విజయం సాధించాలన్నా కనీసం ఆరు నుండి ఎనిమిది గంటల నిద్ర తప్పనిసరి అని అతని జీవిత పాఠం మనకు గుర్తు చేస్తుంది. పట్టుదల ఉంటే నిద్రను కూడా జయించవచ్చు కానీ ఆ జయం ఆరోగ్యంపై ఎటువంటి ప్రభావం చూపుతుందనేది ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన విషయం. అతని సాహసం చరిత్రలో ఒక వింతైన రికార్డుగా ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది. మెదడు పనితీరుకు నిద్ర అత్యవసరమని నిరూపించిన ఈ ప్రయోగం సాహసానికి మరియు విజ్ఞానానికి మధ్య ఉన్న సమతుల్యతను తెలియజేస్తుంది. అతని రికార్డు ఇప్పటికీ తిరుగులేనిదిగా గిన్నిస్ పుస్తకంలో పదిలంగా ఉంది.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
