శతాబ్దాల మానవ సమాచార చరిత్రలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకువచ్చిన పరికరం మొబైల్ ఫోన్. తీగలతో సంబంధం లేకుండా ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తితో ఎక్కడి నుండైనా మాట్లాడే సౌకర్యాన్ని కల్పించిన ఈ అద్భుత ఆవిష్కరణ ఆధునిక జీవనశైలిని పూర్తిగా మార్చివేసింది. ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి మొబైల్ ఫోన్ను మోటరోలా సంస్థకు చెందిన ఇంజనీర్ మార్టిన్ కూపర్ తన బృందంతో కలిసి అభివృద్ధి చేశారు. పంతొమ్మిది వందల డెబ్బై మూడు ఏప్రిల్ మూడవ తేదీన న్యూయార్క్ నగర వీధుల్లో నిలబడి కూపర్ తన ప్రత్యర్థి సంస్థ అయిన బెల్ లాబ్స్కు చెందిన జోయల్ ఏంజెల్కు తొలి కాల్ చేయడం ద్వారా చరిత్ర సృష్టించారు. అప్పటి వరకు టెలిఫోన్ అంటే కేవలం ఇళ్లకు లేదా కార్యాలయాలకు మాత్రమే పరిమితమైన వస్తువుగా ఉండేది. కానీ ఈ కాల్తో సమాచార రంగంలో కొత్త శకం మొదలైంది. ‘డైనాటాక్ ఎనిమిది వేల ఎక్స్’ గా పిలువబడే ఈ ఫోన్ నేటి ఆధునిక స్మార్ట్ఫోన్లతో పోలిస్తే పరిమాణంలో అలాగే బరువులో చాలా భిన్నంగా ఉండేది.
తొలి మొబైల్ ఫోన్ రూపకల్పన దాని నిర్మాణం అప్పట్లో ఒక గొప్ప ఇంజనీరింగ్ అద్భుతంగా నిలిచాయి. దీని బరువు దాదాపు ఒకటి పాయింట్ ఒకటి కిలోగ్రాములు ఉండేది. దీని పొడవు తొమ్మిది అంగుళాలు ఉండటంతో దీనిని పట్టుకోవడానికి రెండు చేతులు అవసరమయ్యేవి. అందుకే దీనిని ప్రజలు హాస్యంగా ‘ఇటుక ఫోన్’ అని పిలిచేవారు. ఈ ఫోన్ను ఒకసారి పూర్తిగా నింపడానికి దాదాపు పది గంటల సమయం పట్టేది. ఇంత సమయం తీసుకున్నప్పటికీ దీని ద్వారా కేవలం ముప్పై నిమిషాలు మాత్రమే మాట్లాడే అవకాశం ఉండేది. కేవలం మాటలను పంపడానికి మాత్రమే పరిమితమైన ఈ పరికరంలో నేటి కాలం లాగా సందేశాలు పంపడం లేదా ఛాయాచిత్రాలు తీయడం వంటి సౌకర్యాలు అప్పట్లో లేవు. ఒకే ఒక్క ఆంటెనా పెద్ద సంఖ్యల బటన్లతో కూడిన ఈ ఫోన్ కేవలం సంపన్నులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉండే విలాసవంతమైన వస్తువుగా ఉండేది. ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు కూడా ఒక వ్యక్తితో మాట్లాడగలగడం అనేది అప్పట్లో ఒక ఊహకు అందని విషయంగా ప్రజలు భావించేవారు.
మార్టిన్ కూపర్ ఈ ఫోన్ను ఆవిష్కరించిన పది సంవత్సరాల తర్వాత అనగా పంతొమ్మిది వందల ఎనభై మూడు లోనే ఇది సామాన్య ప్రజలకు విక్రయానికి అందుబాటులోకి వచ్చింది. అప్పట్లో దీని ధర సుమారు మూడు వేల తొమ్మిది వందల తొంభై ఐదు అమెరికన్ డాలర్లుగా ఉండేది. ప్రస్తుత భారతీయ కరెన్సీ విలువ ప్రకారం ఇది లక్షలాది రూపాయలతో సమానం. అధిక ధర తక్కువ బ్యాటరీ సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ ప్రజలు ఈ కొత్త సాంకేతికత పట్ల ఎంతో ఆసక్తి చూపారు. ఈ పరికరం సమాచార రంగంలో తీగలతో ఉన్న బంధాన్ని తెంచివేసి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను ప్రసాదించింది. కార్యాలయాలకు లేదా ఇళ్లకు పరిమితం కాకుండా ప్రయాణాల్లో కూడా మాట్లాడుకునే సౌలభ్యం కలగడం వల్ల వ్యాపార రంగంలో పెను మార్పులు సంభవించాయి. దీనివల్ల అత్యవసర సమయాల్లో వైద్యులను లేదా పోలీసులను సంప్రదించడం ఎంతో సులభతరమైంది.
మొదటి మొబైల్ ఫోన్ ఆవిష్కరణ తర్వాత సాంకేతికత వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. తొంభైల నాటికి ఫోన్ల పరిమాణం తగ్గి బ్యాటరీ సామర్థ్యం పెరిగింది. రెండు వేల సంవత్సరం తర్వాత రంగుల తెరలు కెమెరాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. నేడు మనం వాడుతున్న స్మార్ట్ఫోన్లు కేవలం ఫోన్లు మాత్రమే కాకుండా చేతిలో ఇమిడిపోయే కంప్యూటర్లుగా మారిపోయాయి. అంతర్జాలం, సామాజిక మాధ్యమాలు వివిధ రకాల అప్లికేషన్లు మొబైల్ ఫోన్ను మనిషి జీవితంలో విడదీయలేని భాగంగా చేశాయి. అయితే వీటన్నింటికీ మూలబిందువు మార్టిన్ కూపర్ రూపొందించిన ఆ మొదటి ఇటుక లాంటి ఫోనే కావడం విశేషం. ఈ ఆవిష్కరణ లేకపోతే నేడు మనం అనుభవిస్తున్న డిజిటల్ విప్లవం ఇంత త్వరగా సాధ్యమయ్యేది కాదు.
నిజానికి మొబైల్ ఫోన్ చరిత్ర మానవ మేధస్సుకు ఒక నిదర్శనం. అసాధ్యమని భావించిన వైర్లెస్ సమాచార వ్యవస్థను నిజం చేసి చూపిన మోటరోలా బృందం కృషి చిరస్మరణీయం. మొదటి ఫోన్ నుండి నేటి మడతపెట్టే ఫోన్ల వరకు జరిగిన ఈ ప్రయాణం అద్భుతం. సాంకేతికత ఎంత పెరిగినా మనుషుల మధ్య దూరాన్ని తగ్గించి వారిని అనుసంధానించడమే మొబైల్ ఫోన్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం. మొదటి మొబైల్ ఫోన్ ఆవిష్కరణ జరిగి యాభై ఏళ్లు దాటినా దాని ప్రభావం నేటికీ ప్రపంచాన్ని శాసిస్తూనే ఉంది. శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో ఎన్ని మార్పులు వచ్చినా ఈ మొదటి అడుగు ఎప్పటికీ చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది. భవిష్యత్తులో ఈ పరికరాలు మరెన్ని అద్భుతాలను సృష్టిస్తాయో వేచి చూడాలి.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
